Για πολυφωνία αυτή την βδομάδα η ενημέρωση έρχεται από το ChatGPT... 😀 ... "Εβδομαδιαία ενημέρωση προς το ΔΣ της ΕΕΛΛΑΚΤεχνολογία, Εξουσία, Δημοκρατία17–23 Ιουνίου 20261. Κεντρική εικόνα της εβδομάδας Η εβδομάδα που πέρασε επιβεβαιώνει ότι η ψηφιακή πολιτική μπαίνει σε νέα φάση. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, το cloud, η κυβερνοασφάλεια, τα ανοιχτά δεδομένα και η ψηφιακή ταυτότητα δεν είναι πια επιμέρους τεχνικά ζητήματα. Γίνονται πεδία άσκησης εξουσίας, γεωπολιτικού ανταγωνισμού και δημόσιας λογοδοσίας. Για την ΕΕΛΛΑΚ, η συγκυρία είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η Ελλάδα άνοιξε δημόσια διαβούλευση για το εθνικό πλαίσιο εφαρμογής του AI Act. Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο προχωρά η συζήτηση για τεχνολογική κυριαρχία, sovereign cloud, ανοιχτό λογισμικό, Cyber Resilience Act, ευρωπαϊκή ψηφιακή ταυτότητα και Language Data Space. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι προειδοποιήσεις για AI-enabled κυβερνοεπιθέσεις δείχνουν ότι η ανοιχτότητα πρέπει να συνδυαστεί με σοβαρή δημόσια ικανότητα ασφάλειας, όχι να εγκαταλειφθεί στο όνομα του φόβου. Το βασικό συμπέρασμα για το ΔΣ είναι απλό: η ΕΕΛΛΑΚ πρέπει να τοποθετηθεί άμεσα ως θεσμικός φορέας που συνδέει την ανοιχτότητα με τη δημοκρατική ανθεκτικότητα, την ψηφιακή κυριαρχία και τη δημόσια λογοδοσία. 2. Παγκόσμιο επίπεδο: AI, κυβερνοασφάλεια και συγκέντρωση υπολογιστικής ισχύος Οι υπηρεσίες πληροφοριών της συμμαχίας Five Eyes προειδοποίησαν ότι τα frontier AI μοντέλα μπορούν να μετασχηματίσουν τις επιθετικές και αμυντικές κυβερνοδυνατότητες σε ορίζοντα μηνών, όχι ετών. Αυτό σημαίνει ότι η κυβερνοασφάλεια δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως κλασική λειτουργία πληροφορικής. Χρειάζεται δημόσια ικανότητα ανάλυσης κώδικα, διαχείρισης ευπαθειών, SBOM, συντονισμένης αποκάλυψης ευπαθειών και προστασίας κρίσιμων ψηφιακών υποδομών. Την ίδια στιγμή, η κούρσα της ΤΝ εξαρτάται όλο και περισσότερο από την πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ. Η συμφωνία μεγάλης κλίμακας της Reflection με την SpaceXAI δείχνει ότι ακόμη και εταιρείες που προβάλλονται ως open-source AI παίκτες χρειάζονται τεράστια ιδιωτική υπολογιστική υποδομή για να ανταγωνιστούν τα κλειστά frontier labs. Η ανοιχτότητα των μοντέλων είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί αν ο έλεγχος του compute μένει σε λίγους ιδιωτικούς κόμβους. Για την ΕΕΛΛΑΚ, το μήνυμα είναι διπλό. Πρώτον, ανοιχτά μοντέλα χωρίς δημόσιες υπολογιστικές υποδομές οδηγούν σε νέα εξάρτηση. Δεύτερον, η κυβερνοασφάλεια του ανοιχτού οικοσυστήματος πρέπει να γίνει δημόσια πολιτική, όχι εθελοντική φιλανθρωπία των μεγάλων πλατφορμών. 3. Ευρωπαϊκό επίπεδο: τεχνολογική κυριαρχία, open source και cloud Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις αρχές Ιουνίου το πακέτο για την ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία, συνοδευόμενο από στρατηγική για το ανοιχτό λογισμικό. Η Επιτροπή τοποθετεί την κυριαρχία σε όλη την αλυσίδα αξίας: chips, υποδομές, λογισμικό, cloud και AI. Αυτό είναι σημαντική μετατόπιση. Η Ευρώπη αναγνωρίζει ότι δεν αρκεί να ρυθμίζει τις αμερικανικές και κινεζικές πλατφόρμες. Πρέπει να παράγει δικές της υποδομές, με δικούς της κανόνες και δημόσιο προσανατολισμό. Η προμήθεια sovereign cloud για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα δείχνει ότι η συζήτηση μπαίνει σε επίπεδο πρακτικής εφαρμογής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε σύμβαση 180 εκατ. ευρώ για sovereign cloud υπηρεσίες, με πλαίσιο αξιολόγησης κυριαρχίας. Η συζήτηση δεν θα είναι εύκολη. Ήδη τμήματα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προειδοποιούν ότι οι απαιτήσεις κυριαρχίας μπορεί να αυξήσουν κόστος και να περιορίσουν επιλογές. Αυτό είναι το αναμενόμενο σημείο σύγκρουσης: ανοιχτή στρατηγική αυτονομία ή παθητική εξάρτηση με το επιχείρημα της φθηνότερης λύσης. Η θέση που πρέπει να κρατήσει η ΕΕΛΛΑΚ είναι ότι η ψηφιακή κυριαρχία δεν πρέπει να γίνει προστατευτισμός υπέρ νέων ευρωπαϊκών ολιγοπωλίων. Πρέπει να σημαίνει ανοιχτά πρότυπα, φορητότητα, διαλειτουργικότητα, δημόσιο κώδικα, δυνατότητα εξόδου από προμηθευτή, συμμετοχή μικρομεσαίων επιχειρήσεων και ενίσχυση των κοινοτήτων ανοιχτού λογισμικού. 4. AI Act: η ελληνική διαβούλευση είναι άμεση ευκαιρία παρέμβασης Η πιο σημαντική ελληνική εξέλιξη της εβδομάδας είναι ότι τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση το σχέδιο νόμου για την εφαρμογή του AI Act στην ελληνική έννομη τάξη. Η διαβούλευση κλείνει στις 6 Ιουλίου 2026. Αυτό είναι άμεσο πεδίο παρέμβασης της ΕΕΛΛΑΚ. Δεν αρκεί να οριστούν εποπτικές αρχές και διοικητικές αρμοδιότητες. Χρειάζεται να μπουν στο εθνικό πλαίσιο σαφείς τεχνικές και δημοκρατικές εγγυήσεις: 1. δημόσιο μητρώο συστημάτων ΤΝ που χρησιμοποιεί το Δημόσιο, 2. υποχρεωτικά model cards και datasheets, 3. audit logs για κάθε κρίσιμη χρήση, 4. ανθρώπινη τελική ευθύνη σε διοικητικές αποφάσεις, 5. ανοιχτά πρότυπα και ανοιχτά APIs, 6. δημοσίευση κώδικα όπου το έργο χρηματοδοτείται από δημόσιους πόρους, 7. αξιολόγηση κινδύνου πριν από προμήθεια ή πιλοτική εφαρμογή, 8. ρήτρες αποδέσμευσης από προμηθευτή, 9. ειδικές πρόνοιες για ελληνικά δεδομένα, γλώσσα και πολιτισμό ως δημόσια υποδομή, 10. ρυθμιστικό sandbox ανοικτό σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, ΜμΕ και κοινότητες ανοιχτού λογισμικού. Προτείνεται το ΔΣ να εγκρίνει άμεσα σύντομο υπόμνημα παρέμβασης στη διαβούλευση. 5. PHAROS, DAEDALUS και δημόσια ΤΝ στην Ελλάδα Το PHAROS AI Factory και ο υπερυπολογιστής DAEDALUS επανήλθαν στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, τόσο μέσω της BEYOND 2026 όσο και μέσω της συμμετοχής του PHAROS σε ευρωπαϊκές συζητήσεις για 3D, ΤΝ και πολιτιστική κληρονομιά. Η κατεύθυνση είναι σωστή: η Ελλάδα χρειάζεται δημόσια υπολογιστική και γλωσσική υποδομή ΤΝ. Το κρίσιμο ερώτημα όμως παραμένει: θα είναι το PHAROS απλώς υποδομή πρόσβασης σε υπολογιστική ισχύ ή θα γίνει ανοιχτό δημόσιο οικοσύστημα για ελληνικά δεδομένα, μοντέλα, εργαλεία και εφαρμογές; Η ΕΕΛΛΑΚ πρέπει να ζητήσει ρητά: 1. ανοιχτή διακυβέρνηση των ελληνικών γλωσσικών και πολιτιστικών datasets, 2. δημόσια τεκμηριωμένα ελληνικά corpora, 3. πλήρη αξιοποίηση του GlossAPI ως αγωγού ελληνικών AI-ready δεδομένων, 4. δημόσιες άδειες χρήσης όπου επιτρέπεται, 5. model cards, dataset cards και τεκμηριωμένα evaluation benchmarks, 6. πρόσβαση πανεπιστημίων, ερευνητικών ομάδων και ΜμΕ με διαφανείς κανόνες, 7. προτεραιότητα σε ανοιχτά μοντέλα και όχι απλώς σε κλειστές υπηρεσίες πάνω σε δημόσιο compute. 6. Cyber Resilience Act και ανοιχτό λογισμικό Η εφαρμογή του Cyber Resilience Act πλησιάζει. Οι πρώτες κρίσιμες απαιτήσεις αναφοράς ευπαθειών αρχίζουν τον Σεπτέμβριο 2026 και η πλήρης εφαρμογή ακολουθεί το 2027. Για την κοινότητα ανοιχτού λογισμικού, αυτό είναι ταυτόχρονα κίνδυνος και ευκαιρία. Ο κίνδυνος είναι να μεταφερθούν δυσανάλογες υποχρεώσεις σε εθελοντές maintainers ή μικρές ομάδες χωρίς πόρους. Η ευκαιρία είναι να διεκδικηθεί δημόσια χρηματοδότηση για την ασφάλεια των κρίσιμων ανοιχτών εξαρτήσεων. Η ΕΕΛΛΑΚ μπορεί να προτείνει ελληνικό πρόγραμμα “Open Source Security Readiness” με SBOM, SPDX, vulnerability disclosure policies, dependency scanning, reproducible builds και εκπαίδευση δημοσίων φορέων. Αυτό συνδέεται άμεσα με τις δημόσιες προμήθειες. Κανένα μεγάλο ψηφιακό έργο του Δημοσίου δεν πρέπει να παραδίδεται χωρίς SBOM, σχέδιο συντήρησης, μηχανισμό αναφοράς ευπαθειών και τεκμηρίωση εξαρτήσεων. 7. Ψηφιακή ταυτότητα, age verification και δημοκρατική προστασία χωρίς επιτήρηση Η Ευρώπη προχωρά σε κοινή προσέγγιση για age verification και στο τέλος του 2026 αναμένεται η διάθεση των ευρωπαϊκών ψηφιακών πορτοφολιών ταυτότητας. Το ζήτημα είναι λεπτό. Η προστασία ανηλίκων είναι αναγκαία, αλλά η τεχνική λύση δεν πρέπει να μετατραπεί σε υποδομή γενικευμένης ταυτοποίησης στο διαδίκτυο. Η θέση της ΕΕΛΛΑΚ πρέπει να είναι υπέρ λύσεων ελαχιστοποίησης δεδομένων: απόδειξη ιδιότητας χωρίς αποκάλυψη ταυτότητας, ανοιχτός κώδικας, ανεξάρτητοι έλεγχοι ασφάλειας, μηδενική κεντρική καταγραφή πρόσβασης, δυνατότητα δημόσιας τεχνικής επαλήθευσης. Οι πολίτες πρέπει να μπορούν να αποδεικνύουν ότι πληρούν ένα κριτήριο χωρίς να παραδίδουν την ψηφιακή τους ζωή σε κράτος ή πλατφόρμα. 8. European Language Data Space και ελληνική γλώσσα Η νέα έκδοση του European Language Data Space δείχνει ότι η Ευρώπη αντιλαμβάνεται τη γλώσσα ως υποδομή ΤΝ. Για την Ελλάδα αυτό είναι στρατηγικό. Η ελληνική γλώσσα, η δημόσια διοίκηση, η νομοθεσία, η εκπαίδευση, ο πολιτισμός και η επιστημονική παραγωγή πρέπει να οργανωθούν ως κοινά δεδομένα υψηλής ποιότητας, με κατάλληλες άδειες και μηχανισμούς προστασίας. Η ΕΕΛΛΑΚ μπορεί να πάρει πρωτοβουλία για ελληνικό κόμβο Language Data Commons, συνδέοντας GlossAPI, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, βιβλιοθήκες, αρχεία, δημόσιους φορείς και δημιουργικές κοινότητες. Το ζητούμενο δεν είναι να “ταΐσουμε” ξένα μοντέλα. Είναι να δημιουργηθεί δημόσια ελληνική υποδομή γνώσης, χρήσιμη για εκπαίδευση, δημόσια διοίκηση, έρευνα, πολιτισμό και ΜμΕ. 9. Ελληνική ψηφιακή διακυβέρνηση: προσβασιμότητα, Κτηματολόγιο, ΤΝ στο Δημόσιο Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ανακοίνωσε επίσης διαβούλευση για την έκθεση ψηφιακής προσβασιμότητας ιστοτόπων και εφαρμογών φορητών συσκευών του Δημοσίου, καθώς και νέες εξελίξεις στο Κτηματολόγιο. Αυτές οι εξελίξεις έχουν σημασία, αλλά πρέπει να αξιολογούνται με βάση το πραγματικό ερώτημα: βελτιώνουν τη σχέση πολίτη και κράτους ή απλώς ψηφιοποιούν υφιστάμενες αδυναμίες; Η ΕΕΛΛΑΚ πρέπει να επιμένει ότι κάθε ψηφιακό δημόσιο έργο χρειάζεται τέσσερις ελάχιστες εγγυήσεις: ανοιχτά δεδομένα όπου γίνεται, ανοιχτά πρότυπα, προσβασιμότητα από τον σχεδιασμό και δημόσια λογοδοσία για το αποτέλεσμα. 10. Προτεινόμενες άμεσες ενέργειες για την ΕΕΛΛΑΚ 1. Να συνταχθεί και να κατατεθεί μέχρι τις 30 Ιουνίου υπόμνημα στη διαβούλευση για το ελληνικό πλαίσιο εφαρμογής του AI Act. 2. Να ζητηθεί θεσμική συνάντηση με την Ειδική Γραμματεία ΤΝ και Διακυβέρνησης Δεδομένων για ανοιχτά πρότυπα, δημόσιο μητρώο αλγορίθμων, model cards, datasheets και δημόσιο κώδικα. 3. Να διαμορφωθεί πρόταση προς PHAROS/ΕΔΥΤΕ για “Open Greek AI Commons”: datasets, benchmarks, RAG corpora, ελληνικά γλωσσικά μοντέλα και ανοικτά εργαλεία αξιολόγησης. 4. Να ξεκινήσει μικρή ομάδα εργασίας για Cyber Resilience Act, SBOM, SPDX και ασφάλεια ανοιχτού λογισμικού στις δημόσιες προμήθειες. 5. Να ετοιμαστεί σύντομο policy note για την ευρωπαϊκή ψηφιακή ταυτότητα και το age verification, με άξονα “προστασία ανηλίκων χωρίς υποδομή επιτήρησης”. 6. Να προγραμματιστεί ανοιχτή φυσική συνάντηση εργασίας, όχι μόνο διαδικτυακή, με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, κοινότητες ανοιχτού λογισμικού και στελέχη δημόσιων φορέων, με θέμα: “AI Act στην Ελλάδα: από τη συμμόρφωση στη δημόσια ανοιχτή υποδομή ΤΝ”. 11. Τέσσερα θέματα για deep dive 1. Πώς πρέπει να είναι το δημόσιο μητρώο συστημάτων ΤΝ στην Ελλάδα. 2. Πώς μπορεί το PHAROS να λειτουργήσει ως δημόσια υποδομή ανοιχτής ΤΝ και όχι ως κλειστό compute service. 3. Πώς προετοιμάζεται το ελληνικό οικοσύστημα ανοιχτού λογισμικού για το Cyber Resilience Act. 4. Πώς σχεδιάζεται ψηφιακή ταυτότητα με πραγματική προστασία ιδιωτικότητας και όχι με μόνιμη ταυτοποίηση των πολιτών στο διαδίκτυο. 12. Πολιτικό συμπέρασμα Η ψηφιακή κυριαρχία δεν είναι σύνθημα. Είναι ζήτημα θεσμικού σχεδιασμού, δημόσιας ικανότητας και δημοκρατικής λογοδοσίας. Αν η Ελλάδα εφαρμόσει το AI Act ως γραφειοκρατική συμμόρφωση, θα χάσει μια μεγάλη ευκαιρία. Αν το εφαρμόσει ως αφορμή για ανοιχτές δημόσιες υποδομές, διαφανή ΤΝ, ελληνικά δεδομένα, δημόσιο κώδικα και ισχυρή κοινωνική συμμετοχή, μπορεί να γίνει παράδειγμα ευρωπαϊκής δημοκρατικής ψηφιακής πολιτικής." ... -- Θεόδωρος Καρούνος <https://www.karounos.gr/blog/>, PGP KEY <https://www.karounos.gr/blog/theodoros-g-karounos-public-pgp-key> <https://www.karounos.gr/blog/theodoros-g-karounos-public-pgp-key> ______________________________________________________________ https://mathe.ellak.gr/ - https://ellak.gr/wiki/ - https://gfoss.eu/ - https://ellak.gr/ <https://ellak.gr/wiki/>
---- Λαμβάνετε αυτό το μήνυμα απο την λίστα: Γενική Συνέλευση ΕΕΛ/ΛΑΚ, https://lists.ellak.gr/geniki-syneleysi-ellak/listinfo.html Μπορείτε να απεγγραφείτε από τη λίστα στέλνοντας κενό μήνυμα ηλ. ταχυδρομείου στη διεύθυνση <geniki-syneleysi-ellak+unsubscribe [ at ] ellak [ dot ] gr>.